HỘI CHỨNG PAROSMIA & ANOSMIA & PHANTOSMIA HÀNH HẠ NGƯỜI ĐÃ KHỎI BỆNH COVID-19!
- JOHNSON PHAM
- 3 thg 11, 2021
- 9 phút đọc
Nhóm người mắc hiện tượng này gọi chung là hội chứng parosmia. Hội chứng này hiện nay không ngừng tăng lên nhưng các nhà khoa học không chắc tại sao lại xảy ra hoặc làm thế nào để chữa khỏi.
Nhiều người bị bệnh Covid-19 rơi vào tình trạng mất khứu giác tạm thời. Sau khi khỏi bệnh, tình trạng này có thể quay trở lại. Nhưng ở một số người, sự cảm nhận mùi vị của họ bị thay đổi. Cụ thể là, những thứ có mùi thơm, hấp dẫn như thức ăn, xà phòng, ngay cả những người thân yêu của mình… đều trở thành mùi thối rữa khó chịu. Nhóm người mắc hiện tượng này gọi chung là hội chứng parosmia. Hội chứng hiện nay không ngừng tăng lên nhưng các nhà khoa học không chắc chắn về lý do tại sao lại xảy ra và làm thế nào để chữa khỏi.
Những thứ có mùi thơm, hấp dẫn như thức ăn, xà phòng, ngay cả những người thân yêu của mình… đều trở thành mùi thối rữa khó chịu.
Hội chứng parosmia thay đổi khứu giác của bạn như thế nào?
Clare Freer rơi nước mắt mỗi khi cô ấy cố gắng nấu ăn cho gia đình bao gồm 4 thành viên của mình. “Tôi choáng váng với mùi hôi. Một mùi hôi thối bốc lên khắp nhà ngay khi lò hoạt động và thật sự không thể chịu nổi”, cô nói.
Người phụ nữ 47 tuổi đến từ Sutton Coldfield đã phải sống với tình trạng này trong 7 tháng. Tất cả mọi thứ mùi xung quanh đều trở thành cơn ác mộng kinh hoàng. Hành, cà phê, thịt, trái cây, rượu, kem đánh răng, sản phẩm tẩy rửa và nước hoa đều khiến cô muốn nôn thốc hết ra ngay khi ngửi thấy. Nước máy cũng có tác dụng tương tự (dù không phải nước lọc), gây khó khăn cho việc giặt giũ.
“Tôi thậm chí không thể hôn chồng mình nữa”, cô chia sẻ sự thật.
Clare mắc Covid-19 vào tháng 3 năm ngoái và giống như nhiều người, cô mất khứu giác. Nó quay trở lại một thời gian ngắn vào tháng 5. Nhưng đến tháng 6, Clare bắt đầu từ chối những món đồ mang theo bên người vốn là những vật bất ly thân trước đây.
Kể từ mùa hè năm ngoái đến nay, cô chỉ ăn được bánh mì và pho mát vì đó là những gì có thể dung nạp được. “Cơ thể tôi dường như chẳng có chút năng lượng nào. Những cơn đau nhức khắp người hành hạ. Đau đớn, khổ sở, ngày nào tôi cũng chỉ biết khóc”, Clare cho biết.
Bác sĩ của Clare cho biết chưa bao giờ gặp tình trạng này trước đây. Sợ hãi và hoang mang, cô lên mạng tìm kiếm câu trả lời và tìm thấy một nhóm Facebook với 6.000 thành viên do tổ chức từ thiện AbScent thành lập.
Sự thay đổi về mùi không phải là một sự thay đổi để tốt hơn. Những người bị hội chứng parosmia nói rằng mọi thứ đều có mùi khó chịu, thậm chí thối rữa hoặc kinh tởm. TS Seth Lieberman (Khoa tai mũi họng tại NYU Langone Health) chia sẻ với Health: “Một miếng trái cây có thể có mùi giống như hóa chất, hoặc thậm chí tệ hơn, giống như phân”.
Những người bị hội chứng parosmia nói rằng mọi thứ đều có mùi khó chịu, thậm chí thối rữa hoặc kinh tởm.
Carol Pitz, đến từ Chanhassen, Minnesota, nói với Tạp chí Smithsonian rằng lần đầu tiên cô mắc chứng parosmia vào tháng 8/2020, vài tháng sau khi xét nghiệm dương tính với virus SARS-CoV-2: “Đó là một mùi rất lạ. Tôi thậm chí không biết nó là gì. Nó giống như sự kết hợp của bánh mì nướng cháy, và một thứ gì đó vừa đủ khiến tôi đau bụng”.
Một bệnh nhân mắc chứng parosmia là Lorelai, 11 tuổi đến từ Bắc Carolina, có mẹ là Danielle Meskunas đã nói chuyện với đài truyền hình địa phương WNCT vào tuần trước. Meskunas cho biết Lorelai bị nhiễm COVID-19 vào tháng 11 và mất khứu giác cũng như khứu giác. Cô ấy đã bắt đầu lấy lại khả năng ngửi vào cuối tháng 1 nhưng vài tuần sau, một điều kỳ lạ đã xảy ra.
“Con tôi có thể ngửi được một chút, nhưng mọi thứ không có mùi như nó nghĩ. Về cơ bản, nó thấy chúng có mùi như thức ăn thối rữa, kiểu dạng đồ ăn để trong tủ lạnh quá lâu”, Meskunas nói.
Người sáng lập AbScent, Chrissi Kelly, người đã thành lập nhóm Facebook vào tháng 6, cho biết: “Hầu hết mọi người sẽ thấy mùi xác chết, thịt thối, phân bằng những cụm từ mô tả như giống mùi nước thải ống cống, mùi nước trái cây bị hỏng…”. Thông thường, họ gặp khó khăn trong việc mô tả mùi vì nó không giống bất cứ thứ gì họ đã gặp trước đây và thay vào đó chọn những từ thể hiện sự ghê tởm của họ.
Hầu hết mọi người sẽ thấy mùi xác chết, thịt thối, phân bằng những cụm từ mô tả như giống mùi nước thải ống cống, mùi nước trái cây bị hỏng…
Theo BBC, khoảng 65% những người bị Covid-19 mất khứu giác và vị giác. Trong đó khoảng 10% tiếp tục phát triển “rối loạn chức năng khứu giác định tính”, có nghĩa là chứng rối loạn chức năng khứu giác hoặc một tình trạng hiếm hơn, phantosmia. Nếu điều này là chính xác, thì có tới 6,5 triệu trong số 100 triệu người đã từng mắc bệnh Covid-19 trên toàn thế giới hiện có thể đang trải qua tình trạng kéo dài này sau khi khỏi bệnh Covid-19.
Bất cứ ai từng bị Covid-19 đều có thể mắc chứng parosmia
Gần như tất cả đều bắt đầu với chứng anosmia phát sinh từ Covid-19, và kết thúc bằng chứng parosmia. Hội chứng parosmia ngày càng tăng ở bệnh nhân mắc Covid-19. Đây không phải là một triệu chứng của giai đoạn đầu của bệnh, nó dường như là một tác dụng phụ rất khó chịu.
Charles Bailey, giám đốc y tế phòng chống nhiễm trùng tại Bệnh viện Providence Mission và Providence St. Bệnh viện Joseph ở Quận Cam, California, nói với Health: “Nó được cho là do tác động của nhiễm trùng đối với khả năng giải thích mùi và hương liệu của các dây thần kinh khứu giác, và nó cũng có thể là hậu quả khi nhiễm những loại virus khác”.
Cho đến nay, không có một số lượng lớn nghiên cứu về hội chứng prosima ở bệnh nhân Covid-19. Nhưng một nghiên cứu quốc tế về những người bị mất khứu giác gần đây, được công bố trên tạp chí Chemical Senses vào tháng 6 năm 2020, cho thấy 7% trong số hơn 4.000 người được hỏi cho biết đã trải qua chứng rối loạn nhịp tim.
Trong khi hầu hết bệnh nhân Covid-19 hồi phục trong vòng 2-4 tuần, một tỷ lệ phần trăm đáng kể (ước tính khoảng 10%) phát triển rối loạn chức năng khứu giác lâu dài kéo dài trong vài tháng – và nó vĩnh viễn đối với một số người. TS Lieberman nhận định, bất kỳ bệnh nhân nào cũng có khả năng gặp phải hội chứng này, không phân biệt tuổi tác, giới tính.
Bất kỳ bệnh nhân nào cũng có khả năng gặp phải hội chứng này, không phân biệt tuổi tác, giới tính.
Hội chứng parosmia có thể điều trị được không?
TS Bailey nói rằng việc phục hồi khứu giác dường như phụ thuộc vào sự phát triển lại của dây thần kinh ở một mức độ nào đó.
Hội chứng parosmia tạm thời chưa gây nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân nhưng khiến họ sống trong áp lực. Người bệnh cũng không có phác đồ điều trị cụ thể. Họ chỉ có thể hy vọng dần lấy lại khứu giác qua các bài tập huấn luyện.
Các bài tập cho mũi tiếp xúc nhiều loại mùi, hương liệu như hoa hồng, chanh, đinh hương, bạch đàn. Theo tiến sĩ Seth Lieberman, khoa Tai mũi họng tại NYU Langone Health, bệnh nhân sẽ ngửi mỗi chất tạo mùi hai lần một ngày trong khoảng 15 giây. Liệu pháp này kéo dài từ 3 đến 6 tháng.
Thông thường, corticosteroid dùng trong mũi cũng được khuyến nghị và một loạt các loại thuốc điều trị khác, chẳng hạn như chất bổ sung omega-3 và steroid đường uống, có thể được kê đơn – nhưng Tiến sĩ Lieberman nói rằng không có bằng chứng chứng minh hiệu quả của chúng.
Vì vậy, đối với hầu hết những người đang phục hồi sau COVID-19, việc phục hồi khứu giác và vị giác là một điều may mắn. Một số người sau khi điều trị COVID-19 cho rằng họ đang trải qua trình trạng loạn khứu giác. Một bệnh nhân chia sẻ với New York Times rằng cà phê có mùi như xăng và mô tả hành, tỏi và thịt là có mùi “thối rữa’’.
Vì vậy, Anosmia đã được thay thế một thứ đáng sợ hơn và khó chịu hơn, đó là Parosmia – một hội chứng lạ, gây biến đổi khả năng cảm nhận mùi của con người, một số đồ vật có mùi kinh khủng lại có mùi thơm thú vị và các mùi thơm thường được cảm nhận ngược lại.
Theo Washington Post, một biến dạng khác đang khiến những người sống sót lo lắng, đó là Phantosmia – một hội chứng tương tự như Parosmia, khiến bạn ngửi thấy mùi không thực sự tồn tại, đôi khi nó gọi là ảo giác khứu giác. Một số người nói rằng họ ngửi thấy mùi khói thuốc ở mọi nơi họ đến. Những người khác không thể xác định tại sao mùi hôi thối thường xuyên tấn công các giác quan của họ.
Một số chuyên gia giải thích đó là do dây thần kinh dẫn truyền tín hiệu sai.
Bà Danielle Reed, phó giám đốc Trung tâm cảm biến hóa học Monell, Philadelphia cho biết: “Điều này có thể do khi các tế bào thần kinh thụ cảm khứu giác phục hồi, mọc lại và hoạt động trở lại trong não, nhưng chúng không làm điều đó một cách hoàn hảo, thay vì cảm nhận chanh có mùi thơm như chanh, các tế bào thần kinh lại đi lang thang và không kết nối đúng cách. Và do đó, não bộ nhầm lẫn về cách diễn giải thông tin đó”.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyên những người đang trải qua các triệu chứng rối loạn khứu giác sau khi mắc COVID-19 không nên hoảng sợ. Vì mặc dù quá trình tái tạo các tế bào khứu giác ở giai đoạn đầu sau khi hồi phục có thể bị biến đổi, nhưng hiện tượng này thường biến mất khi mọi người lấy lại chức năng khứu giác.
Cách lấy lại vị giác và khứu giác sau phục hồi do Covid-19
Có nhiều nghiên cứu khác nhau đã gợi ý rằng, với những người có khứu giác bị tổn thương sau nhiễm virus thì nếu được tiếp xúc với các loại mùi trong một thời gian ngắn + lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ giúp phục hồi dễ dàng hơn.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nội khoa cho thấy, có khoảng 95% bệnh nhân lấy lại được khứu giác trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm khỏi bệnh. Đối với hầu hết người bệnh thì virus SARS-COV-2 không có khả năng gây ra bất kì một thương tổn vĩnh viễn nào đối với các dây thần kinh ở khứu giác.
Khoảng 95% bệnh nhân lấy lại được khứu giác trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm khỏi bệnh
Đã có nhiều video trên mạng xã hội nói về việc người nhiễm Covid-19 sau khi khỏi bệnh đang cố gắng kích hoạt vị giác của họ bằng những thực phẩm có mùi thơm đặc trưng, mạnh mẽ như cam cháy hay hành tây. Điều này nghe thì có vẻ vô lý nhưng các bài tập này cũng tương tự như các bài luyện khứu giác thông thường.
Hay bạn có thể hiểu đơn giản là, việc huấn luyện khứu giác là việc kích thích các dây thần kinh cơ thể trong việc hình thành các dây thần kinh mới để phục hồi. Axit alpha-lipoic, vitamin A bổ sung và thuốc xịt mũi steroid không kê đơn cũng có thể hữu ích nhưng bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để chắc chắn nó phù hợp với tình hình sức khỏe của bạn.
Luyện tập khứu giác có thể dễ dàng thực hiện tại nhà và hầu như không có các tác dụng phụ nào.
Vậy tóm lại là bạn có thể làm gì để lấy lại khứu giác?
Hãy bắt đầu bằng việc ngửi các món đồ có sẵn trong nhà mình. Có thể là mùi cafe, mùi nước hoa, dừa, hương vani, bạc hà, đinh hương, cam, quýt hay nhiều loai tinh dầu khác nhau.
Quá trình được lặp đi lặp lại trong thời gian ngắn cho tới khi bạn phân biệt được thì hãy chuyển sang các mùi hương mới và bắt đầu lại chu trình huấn luyện.
Bình luận